(TBMM) – TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile CHP Komisyon Sözcüsü Veli Ağbaba arasında “250 bin dolar” tartışması yaşandı. Bakan Bolat, kayyum atanarak TMSF tarafından varlıklarına el konan Can Holding’e daha önce verilen antrepo izinlerinin nedenini soran CHP’li Ağbaba’ya “Odanızda hizmetli bir kardeşimizin bulduğu 250 bin doların açıklamasını yapabildiniz mi” diye sordu. Ağbaba da Bakan Bolat’a tepki göstererek, “Ben 250 bin doları unutacak kadar parayı kolay kazanmıyorum birileri gibi. Bırakın 250 bin doları, bir dolar rüşvet alan, kamudan para alan alçaktır, namussuzdur, haysiyetsizdir” dedi.
AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplanan Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Ticaret Bakanlığı’nın 2026 yılı bütçesi ve kesin hesabının görüşmeleri tamamlandı. Milletvekillerinin bütçenin geneli üzerine konuşmasının ardından Ticaret Bakanı Ömer Bolat, soruları yanıtladı.
İthalat ve ihracat rakamlarının muhalefet tarafından eleştirilmesini ve ithalat rakamlarındaki azalmanın üretim düşüklüğü nedeniyle hammadde alınmamasına bağlanmasına cevap veren Bakan Bolat, şunları söyledi:
“TÜİK’in hazırladığı 2015 yılı dış ticaret miktar endekslerine baktığımızda ihracatımız Ağustos 2025 itibarıyla 142,4’e ulaşırken, ihracatımız 109 seviyesindedir. Birim değerlere bakıldığında ise ihracat birim değer endeksi 121.3, ithalat birim değer endeksi ise 132,8 olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla ithalat büyümesinin daha fazla yükselmesinde birim fiyatların etkili olduğu görülmektedir. Özellikle hammadelerde çok büyük miktarlarda ithalat yapmamız gerçeğinden hareketle dünyadaki emtia fiyatlarındaki yükselişler bunu açıklamaktadır. Zayıf dış talep, yakın coğrafyamızdaki savaşlar ve jeopolitik gerilimlere ek olarak, tarife savaşlarının ve yükseltmelerinin yol açtığı yeni belirsizlikler dünya ticaretini baskılamaktadır. Bütün bu zorlukları içinde dahi biz küresel mal ihracatından aldığımız payı 2002’de yüzde 0,55’teyken 2022’de yüzde 1,02’ye, 2024’te de yüzde 1,07’ye yükseltmeyi başardık. İhracatımızın kilogram değerini de kilogramı 0,77 dolardan 1,59 dolara yükselttik.”
Cari açığın yükselmesinin yükselen ons altın fiyatları ve binek otomobillerdeki ithalat eğiliminin artmasına bağlayan Bolat, yüzde 3,3 olan cari işlemler açığının GSYH içindeki payının 2024’te yüzde 0,8’e düşürüldüğünü ve bu yıl da yüzde 1,3 civarında gerçekleşeceğini belirtti. Bolat ayrıca cari işlemler ve ithalattaki artış noktasında diğer kalemlerde ciddi bir artış olmadığını da ekleyerek, “Bu yıl ilk 10 ayda 16 milyar dolar artan ithalatımız, 8,5 milyar doları altın ve otomotivdeki ekstra artışlardan kaynaklandı. Buna karşı ihracatımızda net 8,4 milyar dolar artış sağladık. Cari işlemler açığı makul, düşük bir düzeyde devam etmektedir” dedi.
Bolat, Türkiye’nin yıllık ihracat rakamlarına yönelik eleştirilere de, “İhracat konusunda bir küçümseme oldu. İhracat demek; mal satmak, hizmet satmak demektir. Bir yılda toplam 391,5 milyar dolar Türkiye döviz kazanmıştır. İhracat yapmazsak bu ithalat ihtiyaçlarımızı hangi dövizle karşılayacağız? Kaldı ki ihracat artışlarımız sayesinde döviz ihtiyacımız, dış borçlanma ihtiyacımız azalıyor; yatırımlar, üretim, istihdam, döviz gelirimiz, milli gelirimiz artıyor” yanıtını verdi.
“Birçok sektörde yurt içi sanayi üretimindeki yerlilik oranlarının arttı”
2012 yılına kıyasla 2023 yılında birçok sektörde yurt içi sanayi üretimindeki yerlilik oranlarının arttığını ve ithalat payının azaldığını belirten Bakan Bolat, “Uluslararası girdi-çıktı tabloları kullanılarak oluşturulan OECD veri tabanına göre ülkemizin toplam ürün ihracatındaki yabancı katma değer payı, 1995 ile 2022 yılları arasındaki mukayeseli dönemde 80 ülke baz alındığında onların ortalamasının altında ve ortalamaya benzer bir trend izlemiştir. 2022 yılında veri tabanındaki ülkelerin brüt ihracatlarındaki yabancı katma değer payı yüzde 25,4 ortalamasındadır” diye konuştu.
Bakan Bolat, Türkiye’nin ihracatta önde olduğu sektörlere ilişkin de şu bilgileri paylaştı:
“Ülkemiz, 2023 yılında toplam ihracatımızın yüzde 82,5’ine denk gelen 210,7 milyar dolar tutarında HS6 basamaklı 1770 üründe rekabetçi konumdadır. Türkiye olarak tekstilde dünyada 7., Avrupa’da 3. tedarikçi ülke konumundayız. Otomotivde dünyada 12. üreticiyiz, Avrupa Birliği’nde binek otomobillerde 4, ticari otomobillerde 1. sıradayız. Makine ürünlerinde dünyada ihracatta 25. sıradayız. Savunma sanayinde dünyada 11. sıradayız. Tarım ürünlerinde ihracatımızda 32,6 milyar dolar ihracatla dünyada 21. sıradayız. Beyaz eşyada dünyada 5., Avrupa’da 3. sıradayız. Toprak ürünleri; cam, seramik, çimento gibi ürünlerde Avrupa’da 6., dünyada 10. sıradayız. Lojistik sektöründe milli gelirimizin lojistik sektöründen gelmektedir. Fuarcılık hizmetlerinde Avrupa’da 6’ncıyız. Turist sayısında dünyada 4., turizm gelirinde dünyada 6’ncıyız. Dizi-filmlerimiz dünyada günde 800 milyon kişi tarafından izlenmekte ve ülkemize yumuşak güç anlamında ihracatta ve hava lojistiğinde ciddi yan destekler sağlamaktadır.”
“Eximbank 2,5 yılda 7 kat sermaye artırımı sağladı”
Komisyonda, Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile CHP Manisa Milletvekili Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu arasında Eximbank tartışması yaşandı. Eximbank konusunda sermayenin yetersiz olduğunu söyleyen Bakan Bolat’a CHP’li Bakırlıoğlu, “Ben söylemedim, Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkan Vekilinin beyanını ben dile getirdim” diye yanıt verdi. Türkiye İhracatçılar Meclisi yetkililerinin Bakanlıkla görüşmelerinde farklı konuştuklarını belirten Bolat, Bankanın ödenmiş sermayesini 2023 yılı Temmuz ayında 13,5 milyar liradan 88 milyar liraya yükselttiklerini belirtti. Bolat sözlerine şöyle devam etti:
“İki buçuk yılda yaklaşık 7 kat sermaye artırımı sağlanmış oldu. 2023’te günlük ihracat reeskont kredisi 42 milyar dolardı, bu yıl toplam 53 milyar dolar reeskont kredisi veriliyor. Günlük ihracat reeskont kredisi de 300 milyon lirayken, tam 15 kat artışla 4,5 milyar liraya çıkardık. Ayrıca yabancı para üzerinden kullandırılan kredi tutarını da 150 milyon dolardan 1 milyar dolara yükselttik.”
“E-ticaret konusunda 600 bin KOBİ e-ticaret firmalarıyla çalışıyorlar”
Bolat, milletvekillerinin “e-ihracat” ile ilgili sorularına şöyle yanıt verdi:
“E-ticaretle ilgili 2015 yılında çıkarılmış bir kanunumuz vardı. Ama dijital dünya o kadar hızlı ilerliyor ki pandemi geldi derken 2022 yılında sayın bakanımızın da ticaret bakanı olduğu dönemde bu kanunda önemli değişiklikler yapıldı. Daha kapsamlı, daha kapsayıcı bir kanun çıkarıldı. Ancak o gün Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 132 tane milletvekilimiz hemen Anayasa Mahkemesi’ne koştular. O kanunu iptal ettirmek için. O milletvekillerimizin kim olduğunu herkes biliyor. Ben burada söyleme gereği duymuyorum.
2,5 yıl sonra bizim yaptığımız değişiklik ise dijital dünyada olan bu gelişmeler karşısında ve özellikle ülkemize yabancı büyük yabancı e-ticaret platformlarının yüklenmesi karşısında ihracatı arttırmak zorunda olduğumuz için. Çünkü biz arttıramasak başkaları gelecek ve bizim pazarımızı alacaktı. E-ticaret konusunda 600 bin KOBİ e-ticaret firmalarıyla çalışıyorlar. Bu sayı 2019’da 59 bindi. 600 bin KOBİ’miz ve bu firmalar özellikle e-ihracat konusunda çok faydalanmak istediklerini söylüyorlar. Yüz binlerce istihdam kurtarıldı ve e-ihracatta önemli artış oldu. 2023’te e-ihracatın miktarı 5 milyar dolara çıktı. Geçen yıl 6,4 milyar dolara çıktı.
Bu arada özellikle e-kargo, e-ithalat kargo ticaretiyle ilgili bazı talepler oldu. Biz de hemfikiriz bu taleplerle. Nitekim geçen sene Ağustos’tan bu yana 4’ten fazla kararlar aldık ve bu kararlarımızın etkisini gördük.
E-ithalat konusunda geçen yıl geçen yıl 502 milyon dolar ithalat geldi birçok sektörlerde. Biz esnafımızı, KOBİ’lerimizi korumak adına burada önce vergi sınırını 150 dolar eşikten 30 dolara düşürdük. Vergi ithalat değer sınırını. Biz özellikle vergi oranını da AB tarafına yüzde 18’den yüzde 30’a AB dışı ülkeler içinde yüzde 30’dan yüzde 60’a yükselttik. Onların beyanname vermelerine daraltmalar getirdik.
Bundan bir ay kadar önce de başta deri, ayakkabı, deri ürünleri, oyuncaklar, plastikler gibi ürünlerde sağlığa aykırı ürünlerin yoğunluğunu gerekçe göstererek laboratuvar incelemeleri sonunda ithalat sınırlaması getirdik. İthalat yapılamıyor. Diğer ürünleri de takip ediyoruz ve bizim bu çabalarımız sonucunda e-ithalat bu bahsedilen sitelerle alakalı 1 yıl önce 520 milyon dolarken, 420 milyon dolara düşürmeyi başardık. Bu konuda biz KOBİ’lerimizi, esnaflarımızı korumak ve onların pazar paylarının düşmemesi için çok büyük mücadele sarf ediyoruz.
“Emek yoğun ürünlerde işçiliği çok düşük olan ülkelerden gelen ciddi bir rekabet var”
Dünya devlerine karşı, dünyadaki büyük sübvansiyonlu ticaretlere karşı biz ithalattaki haklı eleştirileri ve haklı talepleri dinleyerek çok hızlı bir şekilde aksiyonlar alıyoruz. Mesela ithalatta çok yüksek bir ithalat yapan uzak doğulu bir ülkeden bahsedildi. 4 bin 575 üründe İlave gümrük vergisi (İGV) var. Sayın Bakanımız da bu araçları çok etkin bir şekilde uyguladı. Allah razı olsun. Biz onların sayısını daha da arttırdık. İGV miktarlarını da daha da arttırdık. Bu konuda ekonomideki birçok sektörlerden hep teşekkür alıyoruz ve Allah razı olsun sözleri alıyoruz.
Şimdi ast olan üreticilerimizi de korumak tüketicilerimizi de korumak ülkemizin rekabet gücünü de ve maliyet dengelerimizi de korumak. Siz de haklı olarak söylediniz. Korkunç bir rekabet var ve rekabet maliyetleri özellikle emek yoğun ürünlerde işçiliği çok düşük olan ülkelerden gelen ciddi bir rekabet var. Sadece kendi evimizde değil, ihracat pazarlarımızda da aynı rekabet söz konusu ve tarife savaşlarıyla kapanan ülkeler var, duvar olan ülkeler var ve bir de bu rekabetten dolayı fiyat kırımlarına gidildiğinde ihracat pazarlarında aynı miktar ihracat için daha az ihracat değeri elde edebiliyorsunuz.”
Ticaret Bakanı Bolat, ABD’ye indirilen gümrük vergileriyle ilgili sorulara ise şu yanıtı verdi:
“ABD’ye genel ve özel anlamda hiçbir gümrük vergisi indirimi yapılmadı. Sadece 14 üründe 2018 yılında o zamanki ABD’yle olan restleşmede getirilen bazı ilave ek mali yükümlülükler vardı. O konudaki ithalat zaten çok büyük ölçüde ortadan kalkmıştı ve ABD’nin Türkiye’yle ilgili tarife konuları ve ticaret konularında bir avantaj sağlamak için ve 16,5-17 milyar dolar yaptığımız ihracatı koruyabilmek ve daha da arttırabilmek adına tabii ki oradan da çelikte, tekstilde beklediğimiz gümrük vergisi indirimleri var. Bu anlamda bir tedbir aldık ve ABD vergileri diğer ülkelerle aynı seviyeye geldi. Yani ek mali yükümlülük kararı geri alındı. Gümrük vergilerinde diğer ülkelerden aşağıda bir durumda değil. Bunu da belirtmek istiyorum.”
Bolat, lisanslı depolara verilen izinler konusundaki sorulara, “53 ilde lisanslı depolarımız var. 264 lisanslı depomuz var ve toplamda 14,2 milyon tona ulaştı. Hedefimiz 20 milyon tona ulaşmak” yanıt verdi.
“22 yılda 4,5 milyon esnaf kullanmış sübvansiyonlu ve çok iyi şartlarda verilen finansman desteğini”
Bakan Bolat, esnaflara verilen desteklere dair de şunları kaydetti:
“Esnaflara destek konusunda açış konuşmamda bütün bilgileri, rakamları net söyledim. Ancak arada kulak misafir olduğumda ‘Kim alıyor ki bu kredileri, kimlere veriliyor ki’ gibi ifadeler de geldi. 22 yılda 4,5 milyon esnaf kullanmış bu sübvansiyonlu ve gerçekten çok iyi şartlarda verilen finansman desteğini. 704 milyar liraya ulaşmış ve bu anlamda 2023 yılında 441 bin kullanım, 164 milyar lira. 2024’te 232 bin kullanım 115 milyar lira ve bu yıl da ilk 10 ayda 211 bin 500 yüz kullanım 140 milyarı aşan bir rakam esnaflarımızla buluşturulmuştu. ve bu yıl biz Sayın Cumhurbaşkanımızın esnaf toplantısında verdiği müjdelerle rakamları daha da iyileştirdik. Krediye başvuruların süresini kısalttık, vadesini üç yıldan dört yıla yükselttik, geri ödeme süresini üç aydan altı aylık taksitlere yükselttik.
Kadın kooperatiflerine destek 2021’de başlamıştı. 19 kadın kooperatifi Diyarbakır’dan bu desteği aldılar, hak kazandılar. Bu seneki başvurularında projelerine fizibilite anlamında yeterli bulunmamış, kaynak noktasında da kaynak yetmemiş ama alamayan kadın kooperatifi olursa biz söz veriyoruz o iki başvuruya öncelik tanıyıp onları kapsama alacağız.”
“Bizim müfettişlerimiz tespit yapar sadece”
Bakan Bolat, kayyum atanan ve mallarına TMSF tarafından el konan Can Holding’e daha önce verilen antrepo izinlerine ilişkin tartışmalara da şu cevabı verdi:
“Türkiye’de 1.300 tane antrepo var. Antrepolara izni, gümrükler, bölge müdürlüğü düzenler ve daha sonra Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne gönderir. Her ikisi de firmaları inceler, başvurularına bakar, bölgede ihtiyaç var mı yok mu onlara bakar ve izin verirler. Dolayısıyla bu kapsam dışında başka bir özelliği yoktur. İncelemeyi 2023 yılında bizim makamımız yaptırdı ve çıkan sonuçla alakalı da Vergi Denetim Kurulu’na, Hazine Maliye’ye ve savcılığa veren benim, rapor da budur. Rapor noktasında adli merciler karar verir. Bizim müfettişlerimiz tespit yapar sadece. Bakanlık makamı vermez izni. Gümrükler Genel Müdürlüğü bu rapordan önce vermiş olabilir. 2025’in Ağustos ayı başında da yine bizim müfettişlerimiz soruşturma yapıp bize sundular ve biz de savcılığa sevkini sağladık. Bizim dönemimizde bütün izinler noktasında ve özellikle gümrük teftişleri noktasında gereken her şey yapılıyor. Gümrüklerdeki yakalama miktarımızdan, olay sayısından ve başta altın, elektronik eşya, kaçak sigara ve uyuşturucu rakamlarından çok net belli.”
“250 bin dolar” tartışması…
Ticaret Bakanı Bolat, CHP Komisyon Sözcüsü Veli Ağbaba’nın Can Holding’e daha önce verilen antrepo izinlerine ilişkin sorusunu cevaplamasının ardından Ağbaba’ya “Tarihleri çarpıtmayın. Bu raporun ortaya çıktığı tarihle dediğiniz tarih farklı” diye tepki gösterdi. Ağbaba’nın sorusunu tekrarlamasının ardından Bakan Bolat, Ağbaba’ya, “2023 mayısından hemen önce odanızda hizmetli bir kardeşimizin bulduğu 250 bin doların açıklamasını yapabildiniz mi? Yapamadınız. Aradan 2,5 yıl geçti. Bakın bir soru sordu. Cevabını tarihleriyle beraber ben verdim. Ama bağırarak ve polemik yaratarak üste çıkmaya çalışıyor. Ben de kendisine bir soru sordum” sözleriyle karşılık verdi.
CHP’li Ağbaba da Bakan Bolat’ın sözlerine tepki göstererek iddianın bir troll tarafından ortaya atıldığına dikkat çekerek şunları söyledi:
“Ben 250 bin doları unutacak kadar parayı kolay kazanmıyorum birileri gibi. Bir tweet attım, dedim ki ‘Bu parayı unutan şerefsiz namussuzdur.’ 250 bin dolar değil, bir dolar alan birinden namussuz, şerefsiz, alçak namussuzdur. ve bu kanıtlansın kafama sıkar intihar ederim dedim. Sonra aynı gün Numan Kurtulmuş’a dilekçe verdim: ‘Bu iddia nedir? Bu iddiayı araştırıp ortaya çıkarılmasını istiyorum. Bu benim haysiyetim, namusum, şerefimle ilgilidir’ dedim. Raporun sonucunu gidip Numan Kurtulmuş’tan aldım. 1974’ten beri esnaflık yapan bir ailenin çocuğuyum. Benim parayla ilgim olmaz. Bırakın 250 bin dolar, bir dolar rüşvet alan, kamudan para alan alçaktır, namussuzdur, haysiyetsizdir, alçak oğlu alçaktır. Bırakın 250 bin doları, bir doları bir yerde unutmam ben.”
Bakan Bolat, antrepo izni verilmesine dair de “Bakan izin vermez, Gümrükler Genel Müdürlüğü bunları yapar. 1.260 tane antrepoyu inceleyemez. 1.260 tane antrepo izni verilmiş. Daha önce de almış olabilirler. Söylediğiniz soruşturma bir şirket adına yapılıyor veya iki şirket adına yapılıyor. Ama Antrepo için başka bir şirket adına da başvurmuş olabilir” ifadelerini kullandı.
Bolat’ın soruları cevaplamasının ardından; Ticaret Bakanlığı’nın 2026 yılı bütçesi ve kesin hesabı ve Helal Akreditasyon Kurumu ile Rekabet Kurumu’nun bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporları Komisyon Başkanlığı tarafından okunarak AKP ve MHP’li milletvekillerinin oylarıyla kabul edildi.
